การตัดหนี้สูญทางภาษี
ตามกฎกระทรวง ฉบับที่ 186 หนี้สูญที่จะนำมาตัดได้นั้นจะต้องมีลักษณะดังนี้
1.ต้องเป็นหนี้จากการประกอบกิจการหรือเนื่องจากการประกอบกิจการ หรือหนี้ที่ได้รวมเป็นเงินได้ในการคำนวณกำไรสุทธิ ทั้งนี้ ไม่รวมหนี้ที่ผู้เป็น หรือเคยเป็นกรรมการหรือหุ้นส่วนผู้จัดการเป็นลูกหนี้ ไม่ว่าหนี้นั้นจะเกิดขึ้นก่อนหรือในขณะที่ผู้นั้นเป็นกรรมการหรือหุ้นส่วนผู้จัดการ
2.ต้องเป็นหนี้ที่ยังไม่ขาดอายุความและมีหลักฐานโดยชัดแจ้งที่สามารถฟ้องลูกหนี้ได้
แล้วอายุความนับยังไง
มาดูกันก่อนว่า แต่ละประเภทมีอายุความเท่าไหร่ อายุความตามประเภทหนี้
- หนี้ทั่วไป: อายุความ 10 ปี หากกฎหมายไม่ได้กำหนดไว้เป็นอย่างอื่น เช่น สัญญากู้ยืมเงินที่ต้องชำระคืนทั้งหมดในคราวเดียว
- หนี้ที่ให้ดอกเบี้ยหรือผ่อนชำระเป็นงวด: อายุความ 5 ปี เช่น ดอกเบี้ยค้างชำระ หรือเงินที่ต้องชำระเป็นงวด ๆ
- หนี้จากผู้ประกอบการค้า: อายุความ 2 ปี สำหรับค่าของ ค่าการงาน หรือค่าดูแลกิจการ
- หนี้ที่คำพิพากษาถึงที่สุด: อายุความ 10 ปี
- การคิดภาษีย้อนหลัง: มีอายุความ 5 ปี (10 ปีในกรณีจงใจหลีกเลี่ยง) ซึ่งเป็นการนับอายุความของหน่วยงานสรรพากร ไม่ใช่อายุความของหนี้เอกชน
การนับอายุความนั้น จะนับตั้งแต่วันที่หนี้ถึงกำหนดชำระในแต่ละใบแจ้งหนี้ บางกิจการ มีการจ่ายชำระเป็นงวด อายุความ ก็จะวิ่งเปลี่ยนไปตามงวดที่ถึงกำหนดชำระในแต่ละงวด เช่น งวดที่1 ถึงกำหนดชำระ 31/10/68 ก็จะเริ่มนับตั้งแต่วันนั้น ส่วนงวดที่ 2 ถึงกำหนดชำระ 30/11/68 ก็จะขยับไปอีก 1 เดือนเป็นต้น
นอกจากนี้ ยังมีเหตุบางอย่าง ให้อายุความสะดุหยุดลงได้ เช่น ถ้าลูกหนี้มีการผ่อนชำระมาบางส่วน อายุความ จะไม่ได้นับตั้งแต่วันที่ถึงกำหนดชำระตามใบแจ้งหนี้แรกแล้ว แต่จะนับ ตั้งแต่วันที่ผ่อนชำระมาครั้งล่าสุดเป็นต้นไป
ระดับของหนี้ที่จะตัดหนี้สูญ
การจำหน่ายหนี้สูญ แบ่งหนี้เป็น 3 ระดับคือ
1.หนี้ที่เกิน 2,000,000 บาท (ฟ้อง และดำเนินคดีถึงที่สุด)
2.หนี้ที่เกิน 200,000 บาท แต่ไม่เกิน 2,000,000 บาท (ฟ้อง และ ศาลรับฟ้อง)
3.หนี้ที่ไม่เกิน 200,000 บาท (ไม่ต้องฟ้อง ออก Notice + หลักฐานทางกฎหมายว่า ค่าใช้จ่ายไม่คุ้มที่จะฟ้อง)
หลักฐานในการจำหน่ายหนี้สูญ
1.หนี้ที่เกิน 2,000,000 บาท
ในทางปฎิบัติ ทำได้ 2 วิธี ดังนี้
ดำเนินการ
หลักฐาน
1.ยื่นฟ้องลูกหนี้ในคดีแพ่ง/ยื่นคำขอเฉลี่ยหนี้
1.หมายบังคับคดี
2. รายงานการบังคับคดีครั้งแรก ของ จบค. (เจ้าพนักงานบังคับคดี)
2.ยื่นฟ้องลูกหนี้ในคดีล้มละลาย/ยื่นขอรับชำระหนี้ (กรณีมีคนอื่นฟ้องล้มไว้)/ ผู้ชำระบัญชีร้องขอ
1.ศาลเห็นชอบการกับประนอมหนี้ จะตั้ง จพท. (เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์) แล้วนัดประชุมเจ้าหนี้ครั้งแรกเพื่อประนอมหนี้ หลักฐาน คำสั่งศาล และ รายงาน จพท.
2.ศาลพิพากษาให้ลูกหนี้เป็นบุคคลล้มละลาย และมีการแบ่งทรัพย์สินของลูกหนี้ครั้งแรกแล้ว หลักฐาน คำสั่งศาล และ รายงาน จพท.
3.ศาลได้มีคำสั่งปิดคดีแล้ว กรณีสืบทรัพย์แล้วไม่มีทรัพย์สิน หลักฐาน คำสั่งปิดคดี
2.หนี้ที่เกิน 200,000 บาท แต่ไม่เกิน 2,000,000 บาท
ในทางปฎิบัติ ทำได้ 2 วิธี ดังนี้
ดำเนินการ
หลักฐาน
1.ยื่นฟ้องลูกหนี้ในคดีแพ่ง/ยื่นคำขอเฉลี่ยหนี้
1.สำเนารับฟ้องของศาล ในกรณีฟ้องเอง หรือ ศาลรับคำขอเฉลี่ยหนี้ในกรณีเจ้าหนี้รายอื่นฟ้อง
2.กรรมการบริษัท อนุมัติ จำหน่ายหนี้ภายใน 30 วัน นับแต่สิ้นรอบระยะเวลาบัญชีที่จำหน่ายหนี้ได้ (จ่ายหน่ายได้ในรอบบัญชีที่ศาลรับฟ้อง)
2.ยื่นฟ้องลูกหนี้ในคดีล้มละลาย/ยื่นขอรับชำระหนี้ (กรณีมีคนอื่นฟ้องล้มไว้)/ ผู้ชำระบัญชีร้องขอ
1.สำเนารับฟ้องของศาล ในกรณีฟ้องเอง หรือ จพท.หรือ ศาลรับคำขอรับชำระหนี้ในกรณีเจ้าหนี้รายอื่นฟ้อง
2.กรรมการบริษัท อนุมัติ จำหน่ายหนี้ภายใน 30 วัน นับแต่สิ้นรอบระยะเวลาบัญชีที่จำหน่ายหนี้ได้ (จ่ายหน่ายได้ในรอบบัญชีที่ศาลรับฟ้อง)
3.หนี้ที่ไม่เกิน 200,000 บาท
ดำเนินการ
หลักฐาน
1.ส่งหนังสือทวงถามให้ลูกหนี้ชำระหนี้พร้อมไปรษณีย์ตอบรับอย่างน้อย 2 ครั้ง
1.Notice หนังสือทวงถามการชำระหนี้ ตามข้อหารือกรมสรรพากรที่ 0702/1388 ลว.10 มีนาคม 2566 สามารถใช้วิธีติดตามทวงถามทาง email ได้ ถือว่ามีผลผูกพันและสามารถบังคับใช้ทางกฎหมายได้
2.หลักฐานความเห็นทางกฎหมายว่า หากฟ้องร้องลูกหนี้จะต้องเสียค่าใช้จ่ายไม่คุ้มกับหนี้ที่จะได้รับชำระ
2. Legal opinion ซึ่งไม่จำเป็นต้องไปถาม Lawyer จริง ๆ ก็ได้ ให้บริษัททำจดหมายเป็น memo ภายในขึ้นมา แล้วระบุข้อความว่า “หากฟ้องร้องลูกหนี้จะต้องเสียค่าใช้จ่าย ไม่คุ้มกับหนี้ที่จะได้รับชำระ”
ตัดหนี้สูญได้ในรอบระยะเวลาบัญชีไหน
หนี้ของลูกหนี้ที่ดำเนินวิธีการจำหน่ายหนี้สูญครบถ้วนในรอบระยะเวลาบัญชีใด ให้จำหน่ายเป็นหนี้สูญในรอบระยะเวลาบัญชีนั้น ยกเว้น หนี้ที่เกิน 200,000 แต่ไม่เกิน 2,000,000 ให้ถือเป็นรายจ่ายได้ในรอบระยะเวลาบัญชีที่ศาลมีคำสั่งรับคำฟ้อง
สรุป
ดังนั้น การจะตัดหนี้สูญทางภาษี จะต้องเข้าเงื่อนไขให้ครบทุกข้อ ส่วนใหญ่ จะลืมเรื่องอายุความ ที่เข้าใจกันว่า ถ้ายังตามลูกหนี้อยู่ ก็ยังไม่นับอายุความ นอกจากนี้ หลักฐานที่เอามาประกอบมักจะไม่ครบถ้วน โดยมักจะเข้าใจว่า มีคำสั่งศาล คำพิพากษาศาล หรือ หลักฐานการติดตามทวงถามก็พอแล้ว แต่ถ้าไม่ครบ ก็จะมีประเด็นกับเจ้าหน้าที่สรรพากร สุดท้าย เมื่อทำครบถ้วนแล้ว แต่ถ้าตัดค่าใช้จ่ายหนี้สูญผิดรอบบัญชี ก็จะทำให้เป็นรายจ่ายต้องห้ามทางภาษี ดังนั้นตรวจสอบกันให้ดีก่อนจะตัดเป็นรายจ่ายทางภาษีนะครับ
